افکار سنجی – تحلیل محتوا
امروزه در عصر اطلاعات که پیشرفت های علمی گسترش پیدا کرده است، بسیاری از کشورها سرمایه گذاری عظیمی در امر تحقیقات انجام داده اند، پژوهش یکی از روش های دانایی است که به انسان کمک میکند تا با شناخت محیط خود، مبنای درستی را برای اندیشیدن و زندگی انتخاب کند.
افکار عمومی هنگامی شکل می گیرد که به اندازه کافی در مورد آن موضوع بحث و صحبت شده و مورد مجادله و کنکاش و گفتگو قرار بگیرد.
مطالعه افکار عمومی و شناخت آنها از قرنها پیش مورد توجه سیاستگذاران (اجتماعی – سیاسی – فرهنگی و اقتصادی) بوده است. آگاهی از افکار عمومی مردم از مهمترین نیازهای هر دولت است، نهادها، سازمانها، موسسات، کارخانجات و حتی نویسندگان، هنرمندان ورزشکاران و ... نیز برای شناخت مخاطبان، دوستداران و مصرف کنندگان تولیداتشان نیازمند مراجعه به افکار عمومی هستند.
مفهوم افکار عمومی در انگلیسی معادل(Public opinion) برای آن به کار میرود از دو جزء تشکیل شده است. لغت (Public) در زبان فارسی به "عموم " ترجمه شده است و برداشت رایج آن همان عموم می باشد. لغت (opinion ) به معنای عقیده و افکار می باشد که مجموع این دو لغت معنای افکار عمومی را در ذهن متجلی می سازد.
در واقع افکار عمومی یک موضوع بسیار پیچیده است و حیطه عملکرد آن فراتر از یک رشته علمی است و رشته های متعددی از جمله روانشناسی، جامعه شناسی، علوم سیاسی، ارتباطات و ... از زوایای مختلفی به این موضوع علاقه نشان می دهند؛ به همین جهت افکار عمومی پیچیدگی خاص خود را دارد زیرا این مفهوم نه به تنهایی به روانشناسی تعلق دارند نه به جامعه شناسی، چرا که افکار و عقاید فردی است که افکار عمومی را می سازد ولی آن هم به نوبه خود از افکار عمومی شکل می گیرد می پذیرد. از سوی دیگر باید میان این مقوله و موضع گیری های مداوم و جریان های فکری، گروهی، ملی و جهانی تفاوت گذاشت.
امروزه نظر سنجی تبدیل به یکی از متداول ترین شیوه های شناخت افکار عمومی شده است و به همین منظور هزاران مرکز سنجی در دنیا مشغول به فعالیت می باشند؛ در کشور ما نیز مراکز تحقیقاتی معتبری به نظرسنجی می پردازند. اهمیت شناخت افکار عمومی به این جهت است که آگاهی افکار و عقاید یک گروه به ما کمک می کند تا رفتار احتمالی آن گروه را پیش بینی کنیم.
افکار سنجی
افکار سنجی اجرای اقدامات و تلاش های سازمان یافته برای نشان دادن عقاید مردم نسبت به یک موضوع در یک محل خاص و در یک مقطع زمانی معین می باشد و نتیجه آن نشان میدهد که افراد به چه دلیلی عقیده خاصی را پذیرفته اند و با چه شدت و قوتی از آن پشتیبانی می کنند.
بنابراین افکار سنجی فعالیتی است که علاوه بر فعالان سیاسی (به منظور جلب آرا مردم و یا شناخت و هدایت افکار عمومی) برای برنامه ریزان (در جهت تنظیم سیاست ها و خط مشی ها) جامعه شناسان (با هدف شناخت گرایشات و رفتار مردم) ارباب جراید و رسانه ها (برای اندازه گیری میزان رضایت) مدیران صنایع (برای ارتقا کیفیت و تولیدات) و اقتصاددانان و تجار (برای فروش و بازاریابی نیز کاربرد داشته است، همچنین با توجه به اینکه بخش عظیمی از نیروی انسانی در نهادها، سازمانها، ادارات، کارخانجات و ... مشغول به فعالیت می باشند، شناخت افکار عمومی حاکم بر آن بخش در جنبه های گوناگونی چون رضایت شغلی، نیازهای فرهنگی، شایعه و شایعه پراکنی و ... برای مدیران این واحدها به عنوان یک ابزار کاربردی می تواند مورد استفاده قرار بگیرد.
یکی از مهمترین اقدامات روابط عمومی توجه به افکار عمومی جامعه است زیرا روابط عمومی حلقه میان سازمان و قشرهای مردم و مخاطبین تلقی میشود که با شناخت نیازها، مسائل، پیچیدگی های موجود در سازمان خود و انتخاب موضوع صحیح با اتصال به یک مرکز نظر سنجی قوی با کسب آگاهی های لازم و ضرورت شکافی مناسب در سازمان خود و پخته تر کردن محورها با متخصصین مراکز سنجی و انجام آن در تمام زمینه های کاری در بخش های اداری، اجرایی، علمی، فرهنگی و اجتماعی به یک ابزار کاربردی دست یافته و نتایج مربوط به هر قسمت را به مسؤل مربوطه جهت بهبود اوضاع با مشورت و نظارت ریاست انجام دهد.
ویژگی ها و کاربردهای افکار سنجی
افکار سنجی به عنوان یکی از روشهای علمی در عصر جدید توانسته جایگاه مناسبی در بین نهادها و سازمانهای مختلف اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی در سطح جهان پیدا کند و یکی از ابزارهای مهم و دقیق و علمی این سازمانها در جهت نهادینه سازی اهداف و خواسته های آنها می باشد. در یک رابطه چهار جانبه بین سازمان ها و نهادها، مردم و افکار عمومی مسؤولین و مدیران و نهایتاً کالاها و خدمات عرضه شده می توان از افکار سنجی به عنوان یک پل ارتباطی جهت نزدیک ساختن آنها به یکدیگر نام برد.
به طور اختصار چند ویژگی و فایده کلی را می توان برای افکار سنجی متصور شد:
- در حوزه اقتصاد و تجارت ابزار است جهت بازاریابی و فروش کالا و یافتن و حفظ مشتری و رضایت شغلی، راههای افزایش راندمان کاری.
- در حوزه سیاست وسیله ای است جهت بررسی دیدگاهها و آراء مردم در خصوص گروهها و احزاب سیاسی و همچنین بررسی میزان مشارکت سیاسی و انتخاباتی.
- در حوزه فرهنگ، بررسی نگرشها و ارزشها و هنجارهای عمومی جامعه درخصوص روادیدهای اجتماعی مختلف (مثل ورزش، سینما، فیلم، مطبوعات، دین و ...)
- در حوزه اجتماعی ابزاری است جهت تحقیق در مورد میزان رضایتمندی مردم از عملکرد سازمانهای مختلف، میزان علاقه مندی کارکنان آن سازمان به کار و شغل و بررسی پدیده های اجتماعی چون مشورتها و تجمعات.